Israëlische verkiezingen eindigen in patstelling tussen Netanjahu en Eisenkot

Bij de parlementsverkiezingen in Israël op 27 oktober 2026 kwam volgens Duitse media geen van de twee grote kampen aan een duidelijke meerderheid in de Knesset. Het rechtse blok van premier Benjamin Netanjahu en het centrumblok van oud-legerchef Gadi Eisenkot liggen na de stembusgang vrijwel gelijk op. Beide kampen claimen het mandaat om een nieuwe regering te vormen. Duitse media spreken van een patstelling die tot een langdurige, moeizame kabinetsformatie kan leiden.

Likud, de partij van Netanjahu, werd bij de telling de grootste afzonderlijke partij. De Knesset wordt verkozen via één landelijk kiessysteem waarin elke partij zetels krijgt naar rato van haar aandeel in de stemmen, zodat in Israël vrijwel altijd coalities van meerdere partijen nodig zijn om te regeren. Zijn coalitieblok bleef echter steken op ongeveer 50 tot 52 van de 120 zetels in de Knesset, het Israëlische parlement. Dat is minder dan de 64 zetels die het blok vier jaar eerder haalde. Het blok van Eisenkot kwam op een vergelijkbaar aantal zetels uit. Geen van beide kampen haalde de 61 zetels die nodig zijn voor een meerderheid. In Israël krijgt na verkiezingen meestal de partij of het blok met de meeste steun de eerste kans om een coalitie te vormen. Mislukt dat, dan kan de president een andere partijleider die kans geven, of volgt uiteindelijk een nieuwe verkiezing in Israël.

Netanjahu zei na de verkiezingen dat zijn kamp binnen de Joodse bevolking de grootste is. Hij kondigde aan een sterk rechtse regering te willen vormen. Hij zei daarbij geen regering te willen vormen die steunt op Arabische partijen, die hij anti-zionistisch noemde.

Eisenkot was voor zijn politieke carrière chef van de Israëlische generale staf en leidt nu de partij Jaschar. Hij stelde dat een meerderheid van de kiezers het vertrouwen in Netanjahu en diens regering heeft opgezegd. Hij houdt die regering medeverantwoordelijk voor de aanslag van Hamas op 7 oktober 2023, de aanval waarmee de oorlog in Gaza begon. Eisenkot kondigde aan onmiddellijk te willen werken aan een zionistische regering, met onder meer algemene militaire dienstplicht. Die dienstplicht is een gevoelig onderwerp in Israël. Ultraorthodoxe Joden vallen daar al jaren grotendeels buiten, terwijl de dienstplicht voor andere Israëliërs wel geldt. Orthodoxe partijen zijn voor Netanjahu doorgaans onmisbare coalitiepartners en verzetten zich al langer tegen een uitbreiding van die dienstplicht naar hun eigen aanhang.

Beide kampen sluiten daarbij een regering uit die steunt op Arabische partijen. Dat terwijl een combinatie met die partijen rekenkundig op een meerderheid zou kunnen uitkomen. Die gezamenlijke afwijzing maakt een snelle regeringsvorming voor zowel Netanjahu als Eisenkot moeilijker. Arabische partijen vertegenwoordigen in de Knesset vooral de Palestijnse minderheid binnen Israël. Ze hebben van oudsher zelden deel uitgemaakt van een regeringscoalitie. Netanjahu en Eisenkot moeten het voor een meerderheid dus doen met een kleinere kring van orthodoxe en nationalistische partijen in de Knesset.

Volgens de Israëlische kiescommissie lag de opkomst bij deze verkiezingen duidelijk hoger dan bij eerdere stembusgangen. Nog voor het sluiten van de stembureaus meldden Israëlische media al de hoogste opkomst in decennia. Het tussentijdse opkomstcijfer rond het middaguur lag hoger dan bij enige verkiezing sinds de jaren zeventig. Dat kwam mede dankzij tienduizenden Israëliërs die vanuit het buitenland kwamen stemmen.