EU en Canada richten in Montreal nieuwe "Allianz für die Zukunft" op

De EU en Canada richtten op 30 oktober 2026 in Montreal een nieuwe alliantie op, de Allianz für die Zukunft, meldt het gezamenlijke verklaring van Canada en de EU. Het bondgenootschap moet de EU en Canada minder afhankelijk maken van de Verenigde Staten en China. Ook moet het hun strategische samenwerking verdiepen.

Canada en de EU hebben al langer een handelsverdrag, CETA. Daarmee hebben ze handelsbarrières tussen hen weggenomen. De nieuwe alliantie gaat verder dan handel alleen: ze raakt ook veiligheid, technologie en energie. De alliantie vult de bestaande handelsrelatie dus aan, in plaats van die te vervangen. Montreal, waar de top plaatsvond, is de grootste stad van de Canadese provincie Quebec.

Het gezamenlijke verklaring van Canada en de EU noemt meerdere samenwerkingsgebieden. Het gaat onder meer om kunstmatige intelligentie en het Security and Defence Partnership. Ook Canadese toegang tot het satellietsysteem Galileo staat erin, net als vloeibaar aardgas en kritieke grondstoffen. Op de top in Montreal spraken de EU en Canada daarnaast meerdere losse samenwerkingsprojecten af.

Het Security and Defence Partnership is een eerder gesloten raamwerk tussen de EU en Canada voor defensie en veiligheid. Galileo is het eigen satellietnavigatiesysteem van de EU, een tegenhanger van het Amerikaanse gps. Kritieke grondstoffen, zoals zeldzame aardmetalen, zijn onmisbaar voor onder meer batterijen, chips en wapensystemen. De EU wil minder afhankelijk worden van de huidige grote leveranciers daarvan. Vloeibaar aardgas speelt een grotere rol in de Europese energievoorziening sinds veel Russisch gas wegviel. Canada is een van de landen die dat gas kunnen leveren.

Canada bevestigt in het gezamenlijke verklaring van Canada en de EU het voornemen om aan te sluiten bij de steunlening die de EU voor Ukraine heeft opgezet, als onderdeel van de bredere alliantie. Die lening moet de welvaart, de economische veiligheid en de weerbaarheid van toeleveringsketens vergroten. Het gaat daarbij volgens één bron om 90 miljard euro.

Ursula von der Leyen is voorzitter van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU. De Commissie onderhandelt onder meer internationale akkoorden namens de EU. Mark Carney is premier van Canada en leidt de Canadese regering. Bondskanselier Friedrich Merz leidt de regering van Duitsland, de grootste EU-lidstaat. Hij hoort daarmee tot de regeringsleiders die zich binnen de EU over de koers van de alliantie moeten uitspreken.

Niet alle punten tussen de EU en Canada zijn al rond. De resterende onenigheid gaat onder meer over de precieze status van Canada binnen de alliantie. Dat raakt direct de vraag hoe nauw Canada in de toekomst bij de EU wordt betrokken, zonder daadwerkelijk lid te worden van de EU.

Canada krijgt volgens het gezamenlijke verklaring van Canada en de EU in de alliantie geen status van geassocieerd lid van de EU. De EU en Canada spreken in plaats daarvan af om het concept van een steeds nauwere associatie uit te werken. Dat moet gebeuren vóór de volgende top, zonder dat het uitkomt op volledig lidmaatschap. Die volgende top, waarop de precieze invulling moet blijken, is gepland voor 2027.