Merz wijst nieuw Iers voorstel voor EU-begroting af

Volgens bondskanselier Merz is het jongste Ierse voorstel voor de nieuwe meerjarige EU-begroting “geen basis voor een akkoord”. Friedrich Merz wijst het af omdat de bezuinigingen hem onvoldoende gaan. De begroting moet volgens hem betaalbaar blijven voor de landen die de grootste financieringslast dragen. Hij wil nog enkele honderden miljarden euro’s extra geschrapt zien dan het Ierse voorzitterschap nu voorstelt.

Ierland heeft dit halfjaar het roulerende EU-voorzitterschap. Dat is de lidstaat die de onderhandelingen tussen de regeringen voorbereidt en leidt, zonder daarbij zelf meer stemrecht te krijgen. Het voorzitterschap presenteerde afgelopen weekend een nieuw compromisvoorstel voor de meerjarenbegroting 2028-2034. Die begroting legt voor zeven jaar vooruit de EU-uitgaven vast, van landbouw en grensbewaking tot onderzoek en steun aan armere regio’s. Dat gebeurde nadat het oorspronkelijke plan van de Europese Commissie al kritiek had gekregen van netto-betalende lidstaten. Dat zijn landen die meer aan de EU afdragen dan ze terugkrijgen, en zij vonden de bezuinigingen onvoldoende.

Aan het nieuwe voorstel ging een reeks eerdere standen vooraf. Volgens de Raad van de Europese Unie stelde de Europese Commissie op 16 juli 2025 een meerjarenbegroting van 1.763 miljard euro voor, in prijzen van 2025. Voorzitter van de Commissie is Ursula von der Leyen. Het Cyprische voorzitterschap, de voorganger van Ierland, bracht dat bedrag op 11 juni 2026 terug tot 1.730 miljard euro. Dat gebeurde met een eerste onderhandelingsdocument. Voor de Europese Raad van oktober moest Ierland vervolgens een bijgewerkt onderhandelingsdocument met nieuwe cijfers voorleggen. Daarin moet het de standpunten van de lidstaten tegen elkaar afwegen, voordat een akkoord mogelijk is. Zo’n document brengt de openstaande geschilpunten en bedragen van alle begrotingshoofdstukken samen. Zo kunnen de regeringen er onderdeel voor onderdeel over onderhandelen.

Merz staat met zijn verzet niet alleen. Volgens de Duitse regering droeg hij begin september namens Duitsland het standpunt uit dat de begroting betaalbaar moet blijven. Hij deed dat samen met Denemarken, Finland, Oostenrijk, Nederland en Zweden, en vindt dat alle sectoren moeten bezuinigen. Deze zes landen financieren samen ongeveer 40 procent van de EU-begroting. Oostenrijk wees er bovendien op dat negen netto-betalers samen meer dan 60 procent van de EU-begroting opbrengen. Die rekensom vergroot de druk op het Ierse voorzitterschap om verder te snoeien.

Voor Duitsland zelf is er veel geld mee gemoeid. Het land droeg in 2025 volgens de Bundesbank, de Duitse centrale bank, in totaal 35,633 miljard euro af aan de EU-begroting. Daar stond 12,987 miljard euro aan ontvangsten uit diezelfde begroting tegenover. Per saldo kwam de Duitse netto-bijdrage daarmee op 22,647 miljard euro. Dat geld vloeit niet terug naar de eigen schatkist, en de regering van Merz gebruikt het als argument om bij de onderhandelingen op de rem te trappen.

De EU-begroting staat, volgens de Raad van de Europese Unie, op de agenda van de Europese Raad van 15 en 16 oktober in Brussel. Daar komen de regeringsleiders en staatshoofden van de lidstaten bijeen. Het Ierse voorzitterschap presenteert daar zijn bijgewerkte voorstel. Daarna gaan de onderhandelingen over de meerjarenbegroting verder. Zolang de lidstaten en het Europees Parlement geen akkoord hebben bereikt, loopt de huidige meerjarenbegroting door op de bestaande voorwaarden.